Trang chủ Hóa học Phương trình hóa học là gì? Nguyên tắc và bài tập

Phương trình hóa học là gì? Nguyên tắc và bài tập

by Ngo Thinh
49 views
Cách giải bài tập giải phương trình hóa học

Tìm hiểu về định nghĩa phương trình hóa học là gì, có ý nghĩa quan trọng như thế nào và các bước lập phương trình phản ứng có thể bạn chưa biết. Rất nhiều nguyên tắc và ví dụ minh họa chi tiết, không quên bổ sung những lỗi thường gặp khi viết phương trình hóa học. Hãy cùng lytuong theo dõi nhé!

Phương trình hóa học là gì?

Giải thích định nghĩa và ý nghĩa của phương trình hóa học.

Định nghĩa

Theo lý thuyết chương trình Hóa học 8, phương trình hóa học được định nghĩa là phương trình biểu diễn ngắn gọn phản ứng hóa học. Tuy nhiên, có thể hiểu tổng quát hơn, PT hóa học – phương trình biểu diễn phản ứng hóa học gồm hai vế được nối với nhau thông qua mũi tên.

  • Vế trái: Chất tham gia phản ứng
  • Vế phải: Chất thu được sau phản ứng

PTHH đầu tiên được viết bởi Jean Beguin năm 1615.

Ví dụ: Phương trình chữ của phản ứng hóa học giữa photpho và khí oxi tạo ra điphotpho pentaoxit: Photpho + khí Oxi → Điphotpho pentaoxit

Thay thế công thức hóa học, ta có sơ đồ phản ứng: P + O2 —> P2O5

  • Vế trái có 1 nguyên tử P và 2 nguyên tử O
  • Vế phải có 2 nguyên tử P và 5 nguyên tử O

Suy ra: Vế trái cần 4 nguyên tử P và 10 nguyên tử O và vế phải cần 2 phân tử P2O5

=> Lúc này số nguyên tử hai bên đã bằng nhau.

Phương trình phản ứng như sau: 4P + 5O2 → 2P2O5

Xem thêm: Phản ứng hóa học là gì? Phân loại, ví dụ

Ý nghĩa 

Ý nghĩa phương trình phản ứng hóa học cho chúng ta biết được tỷ lệ về số nguyên tử, phân tử giữa các chất trong phản ứng. Tỷ lệ này được thể hiện đúng với hệ số được cân bằng trên phương trình.

Ví dụ: 2 Fe + 3 Cl2 → 2 FeCl3

Tỷ lệ số nguyên tử Fe : số phân tử Cl2 : số phân tử FeCl3 là 2:3:2

Những ký hiệu thường gặp

Trong phản ứng hóa học có rất nhiều ký hiệu thường gặp, cụ thể là:

  • “→”: Phản ứng một chiều
  • “⇄”: Phản ứng hai chiều

Các bước lập phương trình hóa học cơ bản nhất

Phương pháp cân bằng phương trình hóa học

Phương pháp cân bằng phương trình phản ứng hóa học

Lập phương trình hóa học đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giải bài tập Hóa học. Dưới đây là hướng dẫn các bước lập phương trình chi tiết, đơn giản nhất dành cho các bạn.

  • Bước 1: Viết sơ đồ phản ứng, chú ý công thức hóa học các chất tham gia và sản phẩm phải đúng nguyên tắc.
  • Bước 2: Cân bằng số nguyên tử mỗi nguyên tố, đảm bảo tổng số nguyên tử của mỗi nguyên tố ở vế trái và phải bằng nhau.
  • Bước 3: Viết phương trình hóa học.

Ví dụ: Cacbon tác dụng với khí Oxi tạo ra khí Cacbon đioxit, có phương trình chữ là:

Cacbon + Khí Oxi → Cacbon Đioxit

Sơ đồ phản ứng: C + O2 —> CO2

Nhận thấy, vế trái và vế phải đã có số lượng nguyên tử C và O bằng nhau (1C và 2O) nên phương trình trên đã cân bằng.

=> Phương trình của phản ứng như sau: C + O2 → CO2

Xem thêm: Cân bằng hóa học là gì?

Một số nguyên tắc cần nhớ khi lập phương trình hóa học

Về cơ bản, chúng ta cần ghi nhớ một số nguyên tắc cần thiết khi lập phương trình hóa học, bao gồm:

  • Xác định đúng các chất tham gia và các chất sản phẩm: Có thể đề đã cho sẵn hoặc phải suy luận dựa vào thông tin trong đề.
  • Không thay đổi chỉ số các công thức hóa học: Ví dụ, khí Cl2 không chuyển thành 2Cl
  • Viết hệ số cân bằng bằng với ký hiệu hóa học: Ví dụ, 3Fe, không viết 3Fe
  • OH, SO4, NO3,… là một nhóm nên sau khi cân bằng phải đảm bảo số nhóm phải bằng nhau.
  • Cần chú ý khi nào là phản ứng một chiều và khi nào là phản ứng hai chiều.

Bài tập vận dụng về viết phương trình hóa học

Cách giải bài tập giải phương trình hóa học

Cách giải bài tập giải phương trình phản ứng hóa học

Liên quan đến PTHH có rất nhiều dạng bài tập, dưới đây là một số ví dụ minh họa thường gặp nhất:

Bài tập 1: Cho sơ đồ các phản ứng sau:

  1. K + O2 → K2O

Giải: Vế trái có 1K, 2O và vế phải có 2K, 1O. Do đó, cần đặt hệ số 2 trước K2O, lúc này ta được:

K + O2 → 2K2O

Bên trái chỉ cần 4K

Suy ra, phương trình hóa học là: 4K + O2 → 2K2O

  1. Al + O2 → Al2O3

Giải: Vế trái có 1Al, 2O và vế phải có 2Al và 3O, BSCNN (Bội số chung nhỏ nhất) giữa 2 và 3 là 6 nên phải mỗi bên cần cân bằng 6O, ta được: Al + 3O2 → 2Al2O3

Lúc này, bên trái cần 4Al, suy ra, PTHH là: 4Al + 3O2 → 2Al2O3

Bài tập 2: Cho sơ đồ các phản ứng hóa học sau:

Fe(OH)3 → Fe2O3 + H2O

Lập PTHH và cho biết tỷ lệ số nguyên tử, số phân tử của các chất trong phản ứng trên.

Giải: Cân bằng phương trình phản ứng hóa học ta được: 2Fe(OH)3 → Fe2O3 + 3H2O

Suy ra: Tỷ lệ số phân tử Fe(OH)3  : số phân tử Fe2O3 : số phân tử H2O = 2:1:3

Bài tập 3: Cho biết Magie tác dụng với axit sunfuric tạo ra khí hidro và magie sunfat.

  • Lập PTHH
  • Cho biết tỷ lệ giữa số nguyên tử magie so với ba chất còn lại trong phản ứng.

Giải:

  1. PTHH của phản ứng là: Mg + H2SO4 → MgSO4 + H2
  2. Tỷ lệ số nguyên tử Mg : số phân tử H2SO4 = 1:1

Tỷ lệ số nguyên tử Mg : số phân tử MgSO4 = 1:1

Tỷ lệ số nguyên tử Mg : số phân tử H2 = 1:1

Các lỗi thường gặp khi viết phương trình hóa học và cách khắc phục

Phương trình hóa học sẽ trở thành nỗi ám ảnh nếu mắc phải những lỗi sai sau đây:

  • Không cân bằng đúng số nguyên tử của nguyên tố ở hai vế: Cần kiểm tra, tính toán cẩn thận để đảm bảo chúng phải bằng nhau.
  • Sai công thức hóa học: Học và ghi nhớ rõ để sử dụng đúng công thức.
  • Chú ý trạng thái vật lý của chất
  • Không bổ sung thông tin năng lượng để làm đầy đủ và chính xác hơn cho phương trình.

Kết luận

Tóm lại, chúng ta đã tìm hiểu định nghĩa phương trình hóa học là gì cùng với nhiều thông tin liên quan khác. Hy vọng bài viết này của lytuong.net sẽ giúp các bạn bổ sung thêm những kiến thức bổ ích. Đọc, suy ngẫm và luyện tập để đẩy lùi ác mộng mang tên phương trình phản ứng hóa học nhé.

Rate this post

Lytuong.net – Contact: admin@lytuong.net